Chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58

Đối với doanh nghiệp siêu nhỏ, việc lựa chọn chế độ kế toán phù hợp không chỉ giúp tuân thủ quy định của pháp luật mà còn góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí và nguồn lực trong quá trình vận hành. Hiện nay, pháp luật cho phép doanh nghiệp lựa chọn nhiều chế độ kế toán khác nhau tùy theo quy mô và đặc điểm hoạt động. Trong đó, chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58 được đánh giá là giải pháp tối ưu nhờ hệ thống sổ sách đơn giản, chứng từ tinh gọn và phù hợp với năng lực quản lý của các doanh nghiệp có quy mô nhỏ.

Thông tư hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ

Để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động quản trị tài chính và thực hiện nghĩa vụ kế toán, Bộ Tài chính đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn áp dụng cho từng nhóm doanh nghiệp. Tùy thuộc vào quy mô, lĩnh vực hoạt động và nhu cầu quản lý, doanh nghiệp siêu nhỏ có thể lựa chọn chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc áp dụng các chế độ kế toán khác nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.

Dưới đây là tổng hợp những thông tư đang được áp dụng đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và các đối tượng liên quan.

Thông tư	Đối tượng áp dụng	Ngày ban hành	Thời điểm áp dụng	Hiệu lực
Thông tư 133/2016/TT-BTC	Doanh nghiệp nhỏ và vừa, bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ có nhu cầu áp dụng	26/08/2016	01/01/2017	Còn hiệu lực
Thông tư 99/2025/TT-BTC	Doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán doanh nghiệp (thay thế Thông tư 200)	27/10/2025	01/01/2026	Còn hiệu lực
Thông tư 152/2025/TT-BTC	Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh	31/12/2025	01/01/2026	Còn hiệu lực
Thông tư 58/2026/TT-BTC	Doanh nghiệp siêu nhỏ (thay thế Thông tư 132/2018/TT-BTC)	25/05/2026	01/07/2026	Còn hiệu lực

Có thể thấy, mặc dù có nhiều chế độ kế toán khác nhau nhưng mỗi văn bản lại được xây dựng cho từng nhóm đối tượng riêng biệt. Vì vậy, doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ trước khi lựa chọn để vừa đáp ứng yêu cầu pháp lý, vừa phù hợp với khả năng quản lý và nhu cầu phát triển trong từng giai đoạn.

Doanh nghiệp siêu nhỏ nên áp dụng theo chế độ kế toán nào?

Hiện nay, doanh nghiệp siêu nhỏ có thể lựa chọn áp dụng các chế độ kế toán theo quy định của Bộ Tài chính, miễn đáp ứng điều kiện của từng chế độ. Tuy nhiên, chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58/2026/TT-BTC vẫn là lựa chọn phù hợp nhất vì được xây dựng riêng cho nhóm doanh nghiệp này.

So với các chế độ kế toán khác, Thông tư 58 giúp đơn giản hóa công tác kế toán nhưng vẫn đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật. Một số ưu điểm nổi bật có thể kể đến như:

• Hệ thống sổ kế toán và chứng từ được tinh gọn, dễ áp dụng.
• Không bắt buộc bổ nhiệm kế toán trưởng, chỉ cần bố trí người phụ trách kế toán theo quy định.
• Một số trường hợp không phải lập và nộp báo cáo tài chính, giúp giảm khối lượng công việc.
• Cho phép doanh nghiệp linh hoạt tổ chức bộ máy kế toán hoặc thuê dịch vụ kế toán bên ngoài.
• Phù hợp với doanh nghiệp mới thành lập hoặc có quy mô nhỏ, giúp tiết kiệm chi phí và nhân sự.

Nhờ những ưu điểm trên, Thông tư 58 được xem là giải pháp tối ưu, giúp doanh nghiệp siêu nhỏ vừa đáp ứng yêu cầu pháp lý vừa giảm áp lực trong quá trình quản lý tài chính và kế toán.

Hướng dẫn áp dụng chế độ kế toán DNSN theo Thông tư 58

Sau khi lựa chọn áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58, doanh nghiệp cần thực hiện đúng các quy định về nguyên tắc kế toán, chứng từ, sổ sách, báo cáo tài chính và tổ chức bộ máy kế toán. Việc tuân thủ đầy đủ các hướng dẫn này không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của pháp luật mà còn hạn chế sai sót trong quá trình quản lý tài chính. 

Nguyên tắc áp dụng

Để bảo đảm tính thống nhất trong công tác kế toán, doanh nghiệp siêu nhỏ cần áp dụng đúng các nguyên tắc được quy định tại Thông tư 58. Theo đó, doanh nghiệp được quyền chủ động lựa chọn chế độ kế toán phù hợp với quy mô và đặc điểm hoạt động của mình. Tuy nhiên, sau khi đã lựa chọn, doanh nghiệp phải áp dụng thống nhất trong suốt năm tài chính và không được kết hợp đồng thời các quy định của nhiều chế độ kế toán khác nhau.

Trường hợp có nhu cầu thay đổi chế độ kế toán, doanh nghiệp chỉ được thực hiện từ đầu kỳ kế toán năm tiếp theo nhằm bảo đảm tính liên tục và khả năng đối chiếu số liệu giữa các kỳ. Việc lựa chọn và áp dụng đúng ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình quyết toán, thanh tra hoặc kiểm tra của cơ quan quản lý.

Chứng từ kế toán

Chứng từ kế toán là căn cứ để ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế phát sinh và là cơ sở chứng minh tính hợp pháp của các khoản thu, chi trong doanh nghiệp. Vì vậy, dù áp dụng chế độ kế toán đơn giản, doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn phải lập và lưu giữ chứng từ theo đúng quy định của Luật Kế toán.

Theo Thông tư 58, doanh nghiệp được sử dụng các chứng từ bắt buộc theo quy định của pháp luật như hóa đơn, bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ và các chứng từ liên quan đến từng nghiệp vụ phát sinh. Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể tự thiết kế hoặc bổ sung các biểu mẫu nội bộ như phiếu thu, phiếu chi, phiếu nhập kho, phiếu xuất kho nếu đáp ứng đầy đủ các nội dung bắt buộc theo quy định. Quy định này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong quá trình quản lý mà vẫn bảo đảm tính minh bạch và khả năng kiểm tra khi cần thiết.

>>> Nhanh tay đăng ký trở thành đại lý/CTV của NewCA mới mức hoa hồng khủng: Chi tiết xem tại đây!

Sổ kế toán DNSN

So với các chế độ kế toán doanh nghiệp có quy mô lớn, hệ thống sổ kế toán theo Thông tư 58 được xây dựng theo hướng đơn giản, dễ thực hiện và phù hợp với đặc điểm của doanh nghiệp siêu nhỏ.

Tùy theo phương pháp tính thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp, doanh nghiệp sẽ sử dụng các mẫu sổ kế toán tương ứng. Đối với doanh nghiệp nộp cả thuế GTGT và thuế TNDN theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, việc ghi chép được thực hiện chủ yếu trên Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu S1-DNSN). Trong các trường hợp áp dụng phương pháp tính thuế khác, doanh nghiệp sẽ sử dụng thêm các mẫu sổ theo dõi doanh thu, chi phí, hàng tồn kho, tiền mặt hoặc nghĩa vụ thuế theo quy định tại Thông tư 58.

Ngoài các mẫu sổ bắt buộc, doanh nghiệp cũng có thể mở thêm sổ chi tiết để theo dõi công nợ, tài sản cố định, vốn chủ sở hữu hoặc các khoản mục cần quản trị nội bộ. Việc mở thêm các sổ này không làm thay đổi chế độ kế toán nhưng sẽ giúp doanh nghiệp quản lý hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn.

Báo cáo tài chính

Việc lập báo cáo tài chính của doanh nghiệp siêu nhỏ phụ thuộc vào phương pháp tính thuế thu nhập doanh nghiệp đang áp dụng. Đối với doanh nghiệp tính thuế thu nhập doanh nghiệp trên thu nhập tính thuế, doanh nghiệp phải lập đầy đủ Báo cáo tình hình tài chính và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh theo mẫu quy định, đồng thời gửi cho cơ quan có thẩm quyền trong thời hạn luật định sau khi kết thúc năm tài chính.

Trong khi đó, doanh nghiệp nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu không thuộc trường hợp bắt buộc lập và nộp báo cáo tài chính. Quy định này giúp giảm đáng kể khối lượng công việc kế toán, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung nguồn lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tổ chức bộ máy kế toán

Một trong những ưu điểm nổi bật của chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ là tạo điều kiện để doanh nghiệp tổ chức bộ máy kế toán theo hướng tinh gọn nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý. Theo Thông tư 58, doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bổ nhiệm kế toán trưởng mà chỉ cần bố trí người phụ trách kế toán theo quy định của Luật Kế toán. Doanh nghiệp có thể tuyển dụng nhân sự kế toán, thuê dịch vụ kế toán hoặc sử dụng các hình thức phù hợp khác để thực hiện công tác kế toán.

Quy định này giúp các doanh nghiệp mới thành lập hoặc có quy mô nhỏ tiết kiệm chi phí nhân sự mà vẫn bảo đảm việc ghi nhận, quản lý và lưu trữ thông tin tài chính được thực hiện đầy đủ, chính xác.

Lưu trữ tài liệu kế toán

Bên cạnh việc lập chứng từ và ghi sổ kế toán, doanh nghiệp siêu nhỏ còn có trách nhiệm lưu trữ tài liệu kế toán theo đúng thời hạn quy định của pháp luật. Các chứng từ, sổ kế toán, hóa đơn, báo cáo tài chính và tài liệu liên quan phải được bảo quản an toàn để phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra hoặc đối chiếu khi cần thiết. Đối với những tài liệu phục vụ công tác quản lý, thời hạn lưu trữ tối thiểu là 5 năm. Riêng các chứng từ kế toán, sổ kế toán, báo cáo tài chính và tài liệu có giá trị phục vụ hạch toán phải được lưu trữ tối thiểu 10 năm theo quy định của Luật Kế toán.

Việc thực hiện đầy đủ quy định về lưu trữ không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn tạo thuận lợi trong quá trình tra cứu thông tin, giải quyết tranh chấp hoặc phục vụ công tác kiểm toán, thanh tra về sau.

Những thắc mắc thường gặp về chế độ kế toán DNSN

Trong quá trình tìm hiểu và áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ, nhiều doanh nghiệp vẫn còn băn khoăn về điều kiện áp dụng, tổ chức bộ máy kế toán hay các thủ tục khi thay đổi quy mô hoạt động. Dưới đây là những câu hỏi thường gặp cùng lời giải đáp dựa trên quy định hiện hành.

Câu 1: Những doanh nghiệp nào đủ điều kiện áp dụng chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ?

Theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp được xác định là siêu nhỏ khi đáp ứng đồng thời tiêu chí về số lao động tham gia BHXH và doanh thu hoặc tổng nguồn vốn của năm trước liền kề. Khi đáp ứng các điều kiện này, doanh nghiệp có thể lựa chọn áp dụng chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định.

Câu 2: Doanh nghiệp siêu nhỏ có cần kế toán không? Có cần bổ nhiệm kế toán trưởng không?

Có. Doanh nghiệp vẫn phải thực hiện công tác kế toán theo Luật Kế toán. Tuy nhiên, theo Thông tư 58, doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc bổ nhiệm kế toán trưởng mà chỉ cần bố trí người phụ trách kế toán hoặc thuê dịch vụ kế toán.

Câu 3: Doanh nghiệp siêu nhỏ có bắt buộc phải xuất và sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định hiện hành không?

Có. Theo quy định hiện hành, tất cả doanh nghiệp, bao gồm cả doanh nghiệp siêu nhỏ, đều phải sử dụng hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ.

Câu 4: Doanh nghiệp cần thực hiện những thủ tục gì khi quy mô hoạt động không còn đáp ứng tiêu chí của doanh nghiệp siêu nhỏ?

Khi quy mô hoạt động thay đổi, doanh nghiệp được tiếp tục áp dụng chế độ kế toán hiện tại đến hết năm tài chính. Từ năm tài chính tiếp theo, doanh nghiệp cần chuyển sang chế độ kế toán phù hợp với quy mô mới theo quy định.

Câu 5: Doanh nghiệp siêu nhỏ có phải đăng ký hình thức kế toán với cơ quan thuế hay không?

Doanh nghiệp được tự lựa chọn chế độ kế toán phù hợp và áp dụng thống nhất trong năm tài chính. Trường hợp thay đổi chế độ kế toán, doanh nghiệp cần thực hiện theo đúng quy định và thời điểm chuyển đổi.

Việc lựa chọn đúng chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ sẽ giúp doanh nghiệp vừa tuân thủ quy định của pháp luật, vừa tối ưu nguồn lực trong quá trình vận hành. Với hệ thống chứng từ, sổ kế toán và báo cáo được đơn giản hóa, Thông tư 58 là giải pháp phù hợp đối với các doanh nghiệp có quy mô nhỏ, đặc biệt là doanh nghiệp mới thành lập hoặc đang trong giai đoạn phát triển ban đầu.

>>> Xem thêm: Bị từ chối tờ khai 01/TKN-CNKD? 4 lỗi thường gặp và cách xử lý mới nhất 2026

Bên cạnh việc áp dụng đúng chế độ kế toán, doanh nghiệp cũng cần thường xuyên cập nhật các quy định mới về thuế, hóa đơn điện tử và chế độ báo cáo để bảo đảm hoạt động kế toán luôn minh bạch, chính xác và hạn chế rủi ro pháp lý. Nếu còn băn khoăn trong quá trình triển khai, doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến của đơn vị tư vấn hoặc chuyên gia kế toán để lựa chọn phương án phù hợp nhất với mô hình hoạt động của mình.